MỤC LỤC
Lời
nói đầu
Lời
tựa
Chương
1: Năm thức trước
Chương
2: Thức thứ sáu
Chương
3: Thức thứ bảy
Chương
4: Thức thứ tám
Phụ
lục
Sách
tham khảo
LỜI NÓI
ĐẦU
Bát
thức qui củ tụng Trang chú được cho là của ngài Huyền
Trang hay đệ tử của ngài biên tập, là một trong những tác
phẩm thường được xem là phổ thông nhất về Duy thức học.
Duy
thức trong Bát thức qui củ tụng mang nặng tánh chất luận
lý học. Các bài tụng cô đọng những nhận thức của
ngài Huyền Trang về Duy thức, mà trong đó chú trọng đến
hình thái và đối tượng của nhận thức, ngang qua sự khởi
điểm từ phạm trù tam tánh, tam lượng và tam cảnh.
Tác
phẩm chia làm 4 đoạn, mỗi đoạn chỉ vỏn vẹn 12 câu tụng,
và như thế toàn tác phẩm chỉ có 48 câu tụng. Đoạn
một, nói về năm thức trước; đoạn hai, nói về ý
thức, tức thức thứ sáu; đoạn ba, nói về thức Mạt na,
tức thức thứ bảy; đoạn bốn, nói về thức A lại da, tức
thức thứ tám. Mỗi đoạn đều chỉ rõ về thể tánh,
hành tướng, hoạt dụng và quả vị của mỗi thức.
Vạn
pháp duy thức, là nói các pháp toàn là duy thức: một
là, vì các pháp không có gì thật cả; hai là, vì các pháp
đều liên hệ đến 8 thức; ba là, vì chủ thể nhận
thức bao giờ cũng có đối tượng nhận thức. Thức
A lại da được gọi là căn bản y vì các pháp nhiễm tịnh
được bao quát và phát sanh. Thức mạt na và ý thức
được gọi là nhiễm tịnh y và phân biệt y của các pháp
nhiễm tịnh, vì các pháp do ý và ý thức mà thành nhiễm tịnh.
Năm thức trước chỉ nhận thức 5 cảnh mà không có phân
biệt vọng chấp. Trong sự phân biệt vọng chấp, ý thức
đóng vai chính, 5 thức trước đóng vai phụ, thức Mạt na
là đạo diễn, thức A lại da là nhà sản xuất. Cốt
lõi của sự tu là làm sao chuyển hóa sự vọng chấp phân
biệt của ý thức thành trí vô trần, tức cái trí giác ngộ
thực tướng không thật của trần cảnh. Quá trình chuyển
vọng qui chân này đòi hỏi ý thức mà tâm sở tuệ làm chính,
cùng với các tâm sở biệt cảnh khác và các tâm sở thiện
giằng co mãnh liệt chống lại những vọng tưởng điên đảo
do phiền não căn bản và phiền não tùy thuộc dẫn
dắt. Ý thức luôn phát triển theo bản năng tự ngã của
thức Mạt na vốn được xây dựng trên căn bản kiến và
ái. Qua đó, tu tập là chế ngự và cắt đứt sự phát
sanh liên tục cái ý thức tự ngã hay ngã chấp. Tin có
thức A lại da là tin vào thể tướng dụng của Tâm:
thể của Tâm là năng tánh huân tập các pháp tạp nhiễm hay
thanh tịnh, tướng của Tâm là biểu hiện của các tâm vương
và các tâm sở, dụng của Tâm là nhiễm ô có thể hủy diệt,
thanh tịnh có thể thích ứng. Nói cách khác, tu tập là
bội trần hiệp giác, là bỏ nhiễm ô mà thành thanh tịnh,
là chuyển bỏ 8 thức mà thành tựu 4 trí, mà thuật ngữ Duy
thức gọi là chuyển thức.
Tác
phẩm này còn có một giá trị đặc thù là 51 tâm sở được
định nghĩa một cách rõ ràng và chính xác. Điều này
sẽ giúp rất nhiều cho người bước đầu học Duy thức.
Qui
là một loại thước tròn. Củ là một loại thước vuông.
Thước là dụng cụ đo đạc, làm ni tấc để thiết lập
các vật dụng. Hiệp cả pháp (bát thức) và dụ (qui
củ), nên gọi là Bát thức qui củ tụng.
Vía
Đức Quán Thế Âm Bồ Tát
19/9/Đinh
Hợi (29/10/2007)
Cẩn
bút
Quảng
Minh
LỜI
TỰA
Bộ
Bát thức qui củ tụng của ngài Huyền Trang đại sư chưa
từng thấy chỗ nào biên chép rằng ngài tự chú giải lời
tụng đó.
Mùa
hạ năm Đinh Mão, tôi ở nơi chùa Linh Ẩn đất Hổ Lâm.
Lúc đó có ngài Đàm Huyền[1] đường chủ, người
ở đất Tương, là bậc học rộng nghe nhiều. Ngài nói
với tôi rằng, trong đại tạng kinh hiện có bản khắc bộ
Bát thức qui củ tăng sao, đời nhà Minh. Trong bộ ấy
chép rằng, đời nhà Đường, ngài tam tạng pháp sư Huyền
Trang chú giải lời tụng. Đời nhà Minh, ngài Lỗ Am pháp
sư, hiệu là Phổ Thái, bổ chú thêm. Đời nhà Minh, ngài
Tử Bá thiền sư, hiệu là Đạt Quán, giải rõ lời chú.
Đệ tử thọ giới bồ tát là ông Lý Ngự Phương làm lời
tăng sao. Bạn đồng giới của ông là Tạ Phan Lâm, hiệu
là Hữu Thọ, tham cứu và hiệu đính thêm.
Những
lời chú giải và bổ chú thêm trùng lập lẫn lộn, rõ ràng
là do người đời nhà Minh làm ra. Chỉ có lời chú giải
của ngài Huyền Trang, tức là bộ Bát thức qui củ tụng Trang
chú này, xét về danh và kiểm lại sự thật thì câu nghĩa
thật là già dặn, quyết chẳng phải là những người sau
đời nhà Đường có thể gá mượn được. Tuy chẳng
đoan chắc là ngài Huyền Trang tự chú giải, nhưng những lời
chú giải đó ắt cũng từ những bậc hiền đồ của ngài
Huyền Trang thuật lại. Được như thế thì rất đủ
làm của báu vậy.
Trong
bộ Bát thức qui củ tăng sao, tôi thấy nơi lời chú giải
của ngài Huyền Trang và của ngài Phổ Thái có sự xen tạp
lộn xộn, câu và chữ cũng có đôi lúc sai lầm. Vì vậy,
tôi bèn xem xét chính chắn qua một lượt và vâng theo lời
dạy của ngài Đàm Huyền đường chủ, gạn lọc sao chép
lại, cho ghi vào bộ Hải triều âm số 16, trang 8, hàng 8 để
thật chứng vậy.
Thái
Hư đại sư [2]
Bài
Đọc thêm:
Thành
Duy Thức Luận, Pháp Sư Huyền Trang - HT. Thích Thiện Siêu
Thành
Duy Thức Luận, Việt dịch: Tuệ Sỹ
Duy
Thức Học Trọn Bộ, HT. Thích Thiện Hoa dịch
11-16-2007
09:23:34
