Mọi
pháp đều vô ngã
Ni
sư Kee Nanayon
Lời
giới thiệu: Ni sư Kee Nanayon (1901-1979) là một trong những
vị nữ thiền sư nổi tiếng ở Thái Lan. Năm 1945, bà thành
lập thiền viện Khao-suan-luang dành cho các nữ Phật tử tu
thiền trong vùng đồi núi tỉnh Rajburi, miền tây Thái Lan.
Ngoài các bài pháp được truyền đi qua các đài phát thanh
trong xứ, bà còn nổi tiếng về tài làm thơ. Bà viên tịch
năm 1979.
Một
đêm nọ tôi ngồi hành thiền ngoài trời, giữ lưng thật
thẳng, và nhất quyết hành trì để làm sao cho tâm tôi được
an định. Tuy nhiên, sau một thời gian dài, tâm tôi vẫn không
lắng đọng. Do đó, tôi tự nhủ: "Mình đã cố gắng như
thế trong nhiều ngày rồi, mà tâm mình vẫn không được an
định. Thôi thì bây giờ mình tạm ngưng sự quyết tâm đó,
và chỉ cần tập quán sát tâm mà thôi."
Sau
đó, tôi bắt đầu bỏ tay và chân ra khỏi tư thế thiền,
nhưng ngay khi tôi duỗi một chân ra và chân kia vẫn còn xếp
lại, tôi chợt thấy tâm mình như quả lắc đồng hồ đưa
qua đưa lại, chậm dần, chậm dần, rồi chậm dần ... cho
đến khi nó dừng lại.
Lúc
đó, có một sự tỉnh giác tự nó nảy sinh và an trụ. Chầm
chậm, tôi xếp chân và đưa tay trở lại tư thế ngồi kiết
già. Trong cùng lúc, tâm tôi ở ngay trong một trạng thái giác
niệm, lặng lẽ tuyệt đối và vững vàng, và tôi nhìn thấy
rõ ràng về các hiện tượng căn bản của mọi hiện hữu
khi chúng sinh ra rồi hoại diệt, thay đổi theo bản chất tự
nhiên của chúng - và cùng lúc đó, tôi cũng thấy được một
điều kiện nội tại, không sinh, không diệt, không thay đổi,
một điều kiện vượt qua sinh tử: một cái gì đó rất khó
diễn tả qua ngôn từ thế gian, bởi vì đó là một sự thực
chứng các hiện tượng căn bản của thiên nhiên, hoàn toàn
có tính nội tại và cá nhân.
Một
lúc sau, tôi từ từ đứng dậy và đến giường nằm xuống
nghỉ. Trạng thái tâm vẫn còn đó như là một tĩnh lặng
tự nó hiện hữu ngay ở phần sâu thẳm bên trong. Rồi chầm
chậm, tâm ra khỏi trạng thái đó và dần dần trở về trạng
thái bình thường.
Từ
đó, tôi có thể quan sát và nhận thức được rằng nếu
hành thiền mà có ước muốn quá mạnh mẽ sẽ chỉ làm tâm
chao động, không tạo an định. Nhưng khi ta có một giác niệm
vừa phải, sự tỉnh giác nội tại sẽ sinh ra một cách tự
nhiên theo cách thức riêng của nó. Bởi vì, có được sự
tỉnh giác nội tại rõ ràng như thế, tôi có thể tiếp tục
nhận biết được những sự kiện chân thật và hư ngụy,
đúng và sai. Sự tỉnh giác đó cũng giúp tôi biết được
rằng ngay khi tâm xả bỏ mọi việc, là nảy sinh một trực
nhận rõ ràng về các hiện tượng hữu vi, bởi vì đó là
một sự giác niệm để hiểu biết nội tại và nhìn thấy
đúng theo bản chất của nó - không phải những gì mà ta có
thể biết hoặc thấy qua lòng mong muốn.
Cũng
vì lý do đó, Ðức Phật dạy rằng: "Mọi pháp đều vô
ngã" (Sabbe dhamma anatta - Chư pháp vô ngã), để chỉ bảo
chúng ta không nên chấp thủ vào bất cứ hiện tượng thiên
nhiên nào, dù chúng là hữu vi hay vô vi. Từ đó trở đi, tôi
nhận thức được bản chất thật sự của mọi pháp và xả
bỏ mọi chấp thủ từng bước một.
Bình
Anson dịch,
tháng
6-2000
