AN TRÚ NƠI CÔ TỊCH
LÀ THỰC HÀNH CỦA MỘT BỒ TÁT
Dilgo Khyentse Rinpoche
Khi từ bỏ những nơi
chốn không thuận lợi, những cảm xúc hỗn loạn dần dần phai nhạt;
Khi không có những
phóng dật, các hoạt động tích cực phát triển một cách tự nhiên;
Khi sự tỉnh giác trở
nên trong trẻo hơn, niềm tin nơi Giáo Pháp tăng trưởng –
An trú nơi cô tịch là
thực hành của một Bồ Tát.
Khi bạn sống ở một
nơi cô tịch, những cảm xúc tiêu cực của bạn dần dần giảm bớt, sự tự chủ và tiết
chế của bạn tăng trưởng.
Chính Gyalse Thogme
đã nói:
Ở một nơi cô tịch,
Không có kẻ thù để đánh bại,
Không có người thân để bảo vệ,
Không có người trên để tôn kính,
Không có thuộc hạ để chăm nom.
Vì thế, ngoài việc điều phục tâm mình,
Bạn sẽ phải làm điều gì khác ở đó, hỡi những người trì
tụng Mani?1
Không bị quấy rầy bởi
bằng hữu và người thân, không bị xáo trộn bởi nhu cầu kiếm sống bằng việc
thương mại hay canh tác đất đai, bạn sẽ có thể nhất tâm tập trung vào thực hành
tâm linh sâu xa và vì thế thực hiện sự tiến bộ tâm linh với thân, ngữ và tâm
bạn. Tâm bạn sẽ trở nên tự chủ, tĩnh lặng, trong trẻo và tràn đầy sự xác quyết
về chân lý của Giáo Pháp. Đây là lý do vì sao tất cả các bậc hiền triết trong
quá khứ đã sống ở nơi hoang vu, trong chốn cô tịch, những vùng núi non có lợi
cho thực hành tâm linh. Như Shantideva đã nói:
Và như thế, nhàm chán bởi dục vọng và khao khát của ta,
Giờ đây ta hãy vui thú trong chốn cô tịch,
Ở những nơi mọi tranh chấp và xung đột ngừng dứt,
Sự thanh bình và tĩnh lặng của rừng xanh.2
Và cũng có nói:
Không bị dính mắc vào lợi dưỡng, hãy giống
như gió, hãy giống như chim.
Sống nơi hoang dã, giống như một con thú nhút
nhát.
Hành động đúng đắn, bạn sẽ an trụ thanh thản.
Nếu bạn muốn hoàn
toàn tập trung vào Giáo Pháp thay vì bị đong đưa liên tục đó đây bởi những con
sóng tham muốn và ganh ghét, hãy từ bỏ chúng và đi tới một nơi cô tịch. Hãy
xoay tâm bạn vào trong, nhận biết những khiếm khuyết của bạn, thoát khỏi chúng,
và phát triển mọi phẩm tính tốt lành cố hữu của bạn. Hãy hài lòng với lượng
thực phẩm đủ để nuôi sống, quần áo đủ để che thân, và thực hành của bạn sẽ tiến
bộ từng ngày, từng tháng và từng năm.
Một khi bạn thoát
khỏi mọi điều kiện làm sao lãng, thực hành của bạn sẽ mang lại cho bạn sự tiến
bộ dọc theo con đường. Đó là lý do vì sao mọi yogi (hành giả) trong quá khứ đã
lang thang từ nơi cô tịch này tới một nơi cô tịch khác. Ngay cả một tháng duy
nhất ở một nơi yên tĩnh và hiu quạnh cũng đủ để sự thù hận của bạn được thay
thế bằng ước muốn làm lợi lạc chúng sinh, và sự bám luyến vào bằng hữu được
thay thế bằng một cảm xúc mãnh liệt về sự vô thường và cái chết cận kề.
Như Đức Atisha đã
nói: “Các sao lãng làm hại thực hành của bạn cho tới khi bạn đạt được sự kiên
cố. Hãy sống trong cảnh cô tịch nơi rừng rậm và núi non. Thoát khỏi những hoạt
động rối loạn, bạn sẽ có thể hoàn toàn hiến mình cho việc thực hành Giáo Pháp,
và bạn sẽ không hối tiếc vào lúc chết.”
Và Drom Tönpa3 nói:
“Thời đại suy đồi này không phải là lúc để một người bình thường giúp đỡ những
người khác ở bên ngoài, nhưng đúng hơn đó là lúc để sống trong những nơi cô
tịch và tu tập lòng từ và bi của Bồ đề tâm.”4
Sự mê lầm và những
tập khí mạnh mẽ tới nỗi vào lúc đầu việc thực hành Pháp dường như rất khó khăn;
nhưng những khó khăn này sẽ dần dần lắng dịu. Một khi bạn đã thấu hiểu điểm cốt
yếu của các giáo lý, bạn sẽ không còn phải trải nghiệm sự gian khổ hay khó khăn
với giáo lý. Những cố gắng của bạn sẽ mang lại cho bạn niềm vui. Cũng giống như
việc phát triển bất kỳ thiện xảo nào – bởi bạn quán triệt những điểm trọng yếu,
vấn đề càng lúc càng dễ dàng hơn, sự xác tín của bạn càng lúc càng phát triển,
khả năng và nỗ lực của bạn tiếp tục tăng trưởng.
Mọi thiền định hay
quán chiếu bạn đã thực hiện sẽ chẳng bao giờ bị lãng phí. Lợi lạc mà nó mang
lại sẽ hiện diện trong dòng tâm thức của bạn vào lúc bạn chết, và nó sẽ giúp
bạn tái sinh ở một nơi Giáo Pháp nở rộ, thân cận một vị Thầy tâm linh chân
chính. Đời này sang đời khác, bạn sẽ tiến triển từ một hành giả tầm thường tới
một hành giả trung bình, và từ một hành giả trung bình tới một hành giả xuất
sắc. Tinh túy của việc học tập là quán chiếu, và tinh túy của sự quán chiếu là
thiền định. Khi bạn tiến càng lúc càng sâu vào ý nghĩa của giáo lý, những phẩm
chất phi thường của Giáo Pháp sẽ càng lúc càng rõ ràng hơn, giống như mặt trời
rực rỡ hơn khi bạn bay lên cao hơn nữa.
Dấu hiệu cho thấy bạn
đã hoàn toàn hấp thu được việc học Pháp của bạn là bạn trở nên an bình tự bản
chất. Dấu hiệu của việc bạn đã hấp thu được việc thiền định của bạn là bạn
thoát khỏi những cảm xúc che chướng (phiền não chướng). Bởi việc học tập dẫn
đến sự quán chiếu và quán chiếu chuyển hóa thành thiền định, việc bạn mê say
những hoạt động dối gạt của đời này sẽ suy giảm và thay vào đó bạn sẽ khát khao
Giáo Pháp.
Mọi sự bạn làm phù
hợp với Giáo Pháp, dù nó có vẻ nhỏ bé hay tầm thường, sẽ mang lại lợi lạc. Như Kinh Hiền Ngu nói:
Đừng xem thường những thiện hạnh nhỏ bé,
Nghĩ rằng chúng khó có thể mang lại lợi lạc;
Bởi từng giọt từng giọt nước
Cuối cùng có thể làm đầy một chiếc bình khổng lồ.
Tương tự như vậy, cho
dù bạn chỉ thực hành mỗi ngày một giờ với niềm tin và sự hứng khởi, những phẩm
tính tốt đẹp sẽ phát triển một cách vững chắc. Việc thực hành đều đặn làm cho
tâm bạn chuyển hóa dễ dàng. Từ việc chỉ nhận ra chân lý tương đối, cuối cùng
bạn sẽ đi đến một sự xác quyết sâu xa nơi chân lý tuyệt đối.
Chướng ngại chính yếu
của việc phát triển những phẩm tính như thế là sự sao lãng (phóng dật). Sao
lãng có thể xảy ra trong từng giây phút. Nếu bạn để thời gian trôi qua một cách
vô ích, vào lúc chết bạn sẽ hối tiếc rằng bạn đã không thực hành Giáo pháp.
Nhưng đến lúc ấy thì quá trễ, và sự hối tiếc của bạn sẽ chẳng giúp ích được gì.
Bây giờ là lúc bạn đi tới một nơi hẻo lánh và đưa những giáo huấn bạn đã nhận
từ vị Thầy của bạn vào thực hành. Như thế mỗi khoảnh khắc của đời bạn sẽ trở
nên quý giá và ý nghĩa, đưa dẫn bạn càng lúc càng xa rời sinh tử và tiến gần đến
sự giải thoát hơn nữa.
Chú thích:
1. Người trì tụng
Mani (mani pa): người trì tụng Mani,
thần chú của Đức Quán Thế Âm, Đức Phật của lòng Bi mẫn. Ở đây, “những người trì
tụng Mani” được dùng như một thuật ngữ đầy trìu mến để chỉ các hành giả Giáo
Pháp.
2. The Way of the Bodhisattva (Nhập Bồ Tát
Hạnh), trang 121.
3. Drom Tönpa Gyalwai
Jungne (‘brom ston pa rgyal ba’i ‘byung
gnas, 1004-1064): đệ tử người Tây Tạng thân thiết nhất của Đức Atisha,
người đã ở với vị Thầy này mười tám năm. Ngài sáng lập tu viện Reting (rwa sgreng) nơi ngài an trú và giảng dạy
bảy năm trước khi thị tịch ở tuổi sáu mươi.
4. Xem The Words of My Perfect Teacher (Lời
Vàng của Thầy Tôi), trang 237.
Thanh Liên trích dịch
từ nguyên tác:
“The Heart of Compassion
– The Thirty-Seven Verses on The Practice of a Bodhisattva” by Dilgo Khyentse Rinpoche
