ÐIỂM
SÁCH
Tên
Sách: Sanjivaputta"."Are You Herbivore or
Carnivore". England, 1992
Người
Dịch: Tỳ Kheo Thiện Minh
Lời
Giới Thiệu: T.Tọa Giác Chánh, Trưởng
ban Văn Hòa Phật Giáo Tỉnh Hội Đồng Nai
Điểm
Sách: Liên Tâm
Thưa
quý đạo hữu,
Trong
dịp về Việt Nam vào đầu năm 2000, tôi có mua một số sách
Phật giáo, trong đó có cuốn sách dịch "Ẩm Thực Trong
Đạo Phật". Tôi có cái tật là, trước khi đọc một
cuốn sách dịch, tôi phải biết sơ qua về tác giả và dịch
giả . Cuốn sách chỉ ghi sơ sài là "Sanjivaputta "."Are you herbivore
or carnivore".England,1992, Tỳ kheo Thiện Minh dịch, không rõ tên
tác giả, cũng như không có tên nhà xuất bản nguyên bản
và dịch giả là một vị tỳ kheo tôi chưa hề biết tên.
Đối
với tôi, sự không ghi rõ xuất xứ nguyên bản rất quan trọng,
nó nói lên tính cách thiếu nghiêm túc, có thể là không chính
xác trong việc dịch thuật, do thiếu khả năng dịch, hoặc
do cố tình muốn cắt xén, thêm bớt, thay đổi nội dung cuốn
sách, nên người dịch không ghi rõ xuất xứ để khỏi bị
đối chiếu với nguyên bản. Do đó, tuy đã mua về, nhưng
tôi cũng chưa muốn bỏ thì giờ để đọc cuốn sách.
Nay
thấy có đạo hữu Cung Đình Hướng
đề cập đến cuốn sách này, nên tôi mới tò mò lục ra
coi . Quả thật, chỉ mới đọc lời giới thiệu của Thượng
tọa Trưởng ban Văn Hóa tỉnh Đồng Nai, độc giả cũng có
thể đoán được phần nào nội dung cuốn sách và cảm thông
được nỗi buồn của đạo hữu Cung Đình Hướng, chia xẻ
với người cư sĩ nỗi niềm thao thức, xót xa, thấm nhuần
tư tưởng từ bi của đạo Phật:
"Đại
từ đại bi mẫn chúng sinh,
Đại
hỉ, đại xả, tế hàm thức ... "...
Đạo
hữu Hướng đã can đảm, thẳng thắn bộc bạch tấm lòng
nhiệt thành vì nỗi thống khổ, đọa đầy của những con
vật , thay chúng mà rống lên những tiếng kêu bi thương, ai
oán, nhằm thức tỉnh từ tâm của những người đã được
ánh từ quang của đạo Phật chiếu rọi, nhưng còn đóng góp
vào sự thống khổ của chúng sinh. Đạo hữu đã can đảm
nói lên những điều mà, dù cũng có nhiều người cùng ý
nghĩ, nhưng chỉ để bụng, bực bội ngầm, vì sợ sệt trước
những lời dọa dẫm:" Chớ nói động đến các Trưởng Tử
Như Lai (dù là Trưởng Tử Như Lai ăn thịt chúng sinh), coi
chừng đọa địa ngục" , thôi thì, cứ "ngậm miệng cho chắc
ăn". Đạo hữu Hướng đã nói thay cho những con vật khốn
khổ, sống đau thương, chết tức tưởi, những con vật cũng
có đầy đủ tình cảm, muốn sống, sợ chết, chỉ không
nói được tiếng nói của loài người!
Mục
đích của loạt bài này là để trình bày những điểm chánh
mà tác giả, dịch giả và người giới thiệu đã đưa ra,
thêm vào đó là phần nhận định của chúng tôi (Liên Tâm).
Xin
mời quý đạo hữu xem tiếp vào kỳ tới.
Kính,
Liên
Tâm
Bài 2
Thưa
quý đạo hữu:
Trong
bài truớc, chúng tôi đã có vài nhận xét về những đặc
điểm khác thường của bản dịch quyển sách "Vấn Đề
Ẩm Thực Trong Đạo Phật" của Tỳ Kheo Thiện Minh, qua
phương pháp dịch thuật của ông. Trong bài này, chúng tôi
đi vào nội dung quyển sách. Nội dung sách được chia làm
10 tiết mục, từ tiết mục đầu nói về bối cảnh ăn chay
đến tiết mục 10 nói về chủ nghĩa ăn chay và thịt nhân
tạo. Qua đó, tác giả đã trình bày nhiều khía cạnh của
vấn đề ăn chay qua cái nhìn của một người Phật Giáo theo
truyền thống Nam Tông.
Mặc
dầu thừa nhận mục tiêu căn bản của vấn đề ăn chay đối
với đạo Phật là "tôn trọng sự sống" của chúng sinh, nhưng
tiếc thay, toàn thể nội dung quyển sách, không có lời nào
nói lên cách thức thể hiện sự tôn trọng sự sống mà chỉ
là nhằm bảo vệ quan điểm ăn thịt cá của chính tác giả
và những người đồng quan điểm với ông. Chúng tôi không
cho rằng ông nói lên cho những người Phật Giáo Nam Tông,
bởi vì có nhiều tu sĩ lẫn cư sĩ Phật tử Nam Tông tại
Tích Lan và Việt Nam ăn chay trường.
Ngoài
ra, tác giả đã không đề cập đến một điểm rất quan
trọng là giới cấm sát sinh mà Đức Phật đã ban hành cho
tất cả các hàng Phật tử tại gia lẫn xuất gia. Có lẽ
tác giả đã cố tình làm ngơ vì biết việc ăn chay, mặc
dầu không phải là giới luật, nhưng có liên hệ rất gắn
bó, không thể tách rời thành hai vấn đề riêng rẽ, là một
phương cách thực hành giáo pháp, thực hành hạnh từ bi và
rèn luyện trí tuệ. Bất cứ truyền thống tu tập nào ngày
nay và bất cứ hàng Phật tử nào cũng phải giữ một số
giới, trong đó đều có giới "Cấm Sát Sinh", mà chính việc
giữ giới này sẽ đem lợi ích an lạc và giải thoát cho tự
thân người giữ giới (trí tuệ) và đem lại lợi ích an lạc
cho tha nhân và các loài sinh vật khác (từ bi). Đó là hành
động có trí tuệ và từ bi mà giới được kiến lập trên
đó.
Nói
rằng: "Ai sát sinh thì có tội, nhưng người ăn thì không
(có tội)..." (tiết mục 1), là một điều thiếu công bình,
thiếu lòng từ và ngược lại những lời dạy của Phật.
Lòng từ bi của Đức Phật bao la vô cùng, Ngài xem mọi người,
mọi loài như con, nên Ngài không đồng ý cho các đệ tử
của Ngài giết hại sinh vật, dù là một sinh vật nhỏ nhít
như con vi trùng trong cốc nước. Ngài khuyên: "chớ có sát
sanh, chớ có khuyến khích sát sanh, chớ có chấp nhận sát
sanh, chớ có làm hại các sinh vật nhỏ bé trong nước, thậm
chí chớ có đạp trên cỏ xanh...". Vậy thì làm sao mà
giáo lý của Ngài lại có thể như thế được, đã ăn thịt,
lại không có lòng từ bi với những người, vì kế sinh nhai
phải giết thú vật, mà lại còn đổ thừa cho họ, bắt họ
phải gánh hết tội. Một ngàn lần không như vậy, trong toàn
bộ giáo lý Phật Giáo không hề có những lời như thế. Chính
Đức Phật, trong một tiền kiếp nào đó, đã tự hiến thân
mình làm thức ăn cho bầy cọp đang đói. Cũng vì lòng từ
bi mà Ngài đã chế ra ba tháng an cư vào mùa mưa để chư Tăng
khỏi ra ngoài vượt núi rừng đi hoằng pháp, có thể dẫm
đạp lên những sinh vật sinh nở rất nhiều trong mùa ấy.
Do
đó người tu theo đạo Phật, đạo Từ Bi và Trí Tuệ, mà
biện minh cho việc ăn thịt, không công nhận sự ăn chay, thì
người đó chưa thâm hiểu chữ Từ Bi của đạo Phật. Từ
là ban vui, Bi là cứu khổ, ban vui làm sao được khi mặc nhiên
để cho người khác giết nó cho ta ăn.
Tác
giả cũng nói rằng khi xưa Phật không ăn chay, ai cho món gì
ăn món nấy... Chúng tôi xin thưa rằng, ngày xưa, cách nay hơn
hai ngàn năm trăm năm, sau khi thành Phật, Ngài mới đi hoằng
pháp, chỉ dạy cho người ta làm lành tránh giữ và giữ tâm
thanh tịnh. Nếu bắt buộc ai tu theo Ngài phải ăn chay mới
được, thì giáo lý của Ngài, một tôn giáo vừa mới xuất
hiện, còn quá mới mẻ, dễ bị xuyên tạc, bài bác, nếu
về hình thức khác biệt với thế nhân nhiều quá . Truyền
thống uyển chuyển ấy cũng vẫn còn được chư Tổ Sư sau
này noi theo. Cho nên trên con đường truyền giáo, đạo Phật
hội nhập rất hài hòa mỗi khi tiến vào những quốc gia dù
là hoàn toàn xa lạ. Hơn nữa, tăng đoàn của Ngài quá đông,
mỗi khi đi khất thực có đến cả ngàn Tỳ kheo, làm sao mà
có đủ thực phẩm chay cúng dường..v..v
Do
vậy, Phật tùy phương tiện, cho phép ăn ba thứ thịt, gọi
là tam tịnh nhục: (1) Thịt thú vật chết mà không thấy người
giết nó, (2) Thịt thú vật chết mà không nghe tiếng rên la
kêu khóc của chúng, và (3) Thịt thú vật chết mà không phải
do người ta giết với mục tiêu cúng dường mình. Nhưng có
một ngày kia, Phật đến thuyết pháp cho một làng chuyên nghề
săn bắn thú. Ngài khuyên họ nên bắt chước làng khác mà
trồng trọt rau trái, lúa gạo mà ăn chớ đừng săn bắn nữa.
Một lần khác, Ngài khuyên vua Tần Bà Xa La đừng giết thú
vật để tế thần.
Như
vậy, chúng ta hãy suy ngẫm, mặc dầu Phật có cho các để
tử ăn tam tịnh nhục thời đó tại quốc độ đó nhưng ở
một quốc độ khác, lúc khác Ngài lại khuyên đừng giết
hại thú vật. Vậy không phải Ngài khuyên chúng ta ăn chay
một cách "hiểu ngầm" và "hiểu ý" của Ngài sao?
Vì
sao hồi đó Phật cho phép ăn tam tịnh nhục. Xin thưa là trong
hoàn cảnh khó khăn của xứ Ấn Độ 2500 năm về trước,
Phật rất uyển chuyển trong khi hoằng pháp, Ngài không bắt
buộc Tăng đoàn phải ăn chay vì pháp khất thực do dân chúng
tự nguyện cúng dường mà xứ này hồi đó nghèo khó, đất
đai khô cằn, trồng hoa mầu khó khăn hơn là nuôi thú vật,
chúng ta có thể nghĩ rằng, do lòng đại từ, đại bi của
Đức Phật, Ngài muốn trải phước điền cho cả đến những
người dân quá nghèo khổ, do nhân duyên nhiều kiếp ít thực
hành hạnh bố thí, nay Ngài muốn mở cho họ một cánh cửa
để làm quen với hạnh buông xả này, dù nghèo khổ đến
đâu cũng có thể chia xớt chén cơm của mình để gieo duyên
lành với nhà Phật, cho nên Ngài không chấp nhận những đề
nghị ngặt nghèo về ăn chay, để mở lối thoát cho tất cả
mọi người, vào hoàn cảnh khó khăn lúc đó .
Ngày
nay, con người đã đi vào thiên niên kỷ thứ ba, đời sống
khắp nơi trên thế giới đã giầu có, rau trái và nông phẩm
dư thừa, nên những ai muốn cúng dường, rất dễ dàng cúng
dường quý thầy Tỳ kheo thực phẩm rau đậu trái cây. Nếu
quý thầy mở lời dạy dỗ Phật tử, khuyên Phật tử nên
tôn trọng sự sống mà đừng giết hại sinh vật dù là gián
tiếp mua ngoài chợ, thì chắc chắn Phật tử sẽ hoan hỉ
tuân hành mà không dám mua tôm thịt cá mú hay sơn hào hải
vị làm thực phẩm cúng dường quý thầy. Phật dạy tùy duyên
bất biến, khế lý khế cơ, tùy thời tiết nhân duyên, tùy
không gian quốc độ. Ngày nay khác 2500 năm về trước và quốc
độ Hoa Kỳ, Thái Lan hay Việt Nam cũng khác xứ Ấn, vậy không
lẽ chúng ta cứ khư khư áp dụng luật tắc "Tam Tịnh Nhục"
mà Phật đã ban hành cả ba mươi thế kỷ trước đây, vẫn
nói rằng "...Chư Tỳ Khưu được độ bất cứ loại thực
phẩm nào theo tập tục quốc độ của mình...." (tiết mục
1).
( Xin
xem tiếp kỳ tới)
Kính
bút,
Liên
Tâm
Bài 3
Thưa
quý đạo hữu:
Trong
tiết mục hai, tác giả cho rằng Phật Giáo nam Tông "thừa
nhận thú vật là chúng sinh có tri giác, có thân thể, bản
năng và có các chức năng của tâm, như cảm thọ, tưởng,
hành và thức. Chúng không chỉ sống một kiếp mà sống nhiều
kiếp. Chúng không phải là những sinh vật thấp hèn để loài
người đối đã độc ác..." Ngoài ra, tác giả cũng nhấn
mạnh "Phật Giáo Nam Tông không bao giờ cho phép giết thú
vật làm thực phẩm tiêu thụ hay phục vụ bất kỳ cho mục
đích khác..."
Tuy
nhiên, cũng theo tác giả, Phật Giáo Nam Tông không đồng quan
điểm (với Phật Giáo Bắc Tông) về giải pháp ăn chay có
thể làm giảm sự giết hại thú vật và cho rằng ăn chay
là một "phương pháp không có hiệu quả, chỉ bảo vệ
sự sống bằng hình thức mà thôi". Tác giả còn cho rằng:
"phương pháp thực hiện của Phật Giáo Truyền Thống (Phật
Giáo Nguyên Thủy hay Nam Tông) trong việc đối phó với tình
trạng giết hại thú vật là "phổ biến cho mọi người hiểu
biết về lời dạy của Đức Phật..., về giá trị của sự
sống.... Nhờ hiểu biết đúng đắn như vậy, người ta sẽ
không giết thú vật cho việc tiêu thụ cá nhân hay bán ngoài
chợ và có như thế mạng sống của thú vật mới được
cứu nguy chứ không phải bằng cách cấm ăn thịt (bằng phương
pháp ăn chay)"
Thưa
quý đạo hữu:
Tôn
trọng sự sống là một trong một vài đặc điểm của đạo
Phật. Sự sống chính nó là linh thiêng, là mầu nhiệm, là
vô cùng quý giá, mà không một ai có thể nhân danh bất cứ
cho ai, cho bất cứ điều gì để phá hủy sự sống. Giết
hại sự sống là ngược lại với đạo lý của con người
và chống trái với luật nhân quả.
Hầu
như ai tu theo đạo Phật, dù bất cứ tu tập theo truyền thống
Phật giáo nào, cũng đều biết và công nhận như vậy. Tuy
nhiên, hiểu biết về giá trị sự sống chưa đủ mà còn
phải tôn trọng và dốc lòng bảo vệ sự sống đó, bao gồm
việc ngăn ngừa không cho ai hành hạ, đánh đập hay giết
hại sự sống của bất kỳ sinh vật nào.
Đối
với người Phật tử, không thể bảo vệ sự sống và cứu
nguy sự sống chỉ bằng sự hiểu biết suông cho thỏa mãn
phần tri thức một cách tiêu cực, mà phải thể hiện bằng
những hành động tích cực cụ thể (không làm điều ác,
siêng làm điều lành).
Hành
động tích cực cụ thể trực tiếp có thể là thả những
sinh vật bị giam giữ trong lồng chậu, và dùng mọi phương
tiện cứu những người hay những sinh vật khác bị giam giữ
hay tù đầy oan ức...Hành động tích cực cụ thể khác để
cứu sinh vật khỏi bị chết, có tính cách gián tiếp, là
không ăn thịt động vật, không ăn những thú vật đã từng
có sự sống.
Tất
cả mọi người đều không ăn thịt thì toàn bộ địa ngục
trần gian của hệ thống nuôi súc sinh để giết lấy thịt
làm món ăn sẽ ngưng hoạt động, ngưng luôn tất cả những
nỗi thống khổ triền miên của cuộc đời con vật bị sinh
ra, nuôi lớn trong điều kiện tàn tệ đến nỗi có người
đã ví rằng nếu một con chó mà bị nuôi trong tình trạng
đó thì chủ nó đã vào tù vì tội tàn tệ với súc vật.
Con chó thì khác gì con bò, con ngựa, con dê, con heo, con gà???
Cho nên đã có người đặt ra câu hỏi: "You love animals name
"pets", why do you eat animals name "pigs"? Và những con bò, heo, dê
, ngựa, gà v.v...tội nghiệp đó, thương thay, sẽ còn được
kết liễu cuộc đời bằng cái chết đau đớn, ngang với
hình phạt tùng xẻo của những vua chúa dã man thời phong kiến
bày ra, ở đây, vì vội vã, vì đã lờn với sự chết chóc,
rất nhiều khi người đồ tể không còn thì giờ mà làm một
hành động nhân đạo cuối cùng ân huệ cho con vật khốn
khổ bằng nhát búa chí mạng hoặc một luồng điện chạy
qua óc chấm dứt cuộc đời.
Trong
tất cả các hành động nhằm giảm thiểu sự giết hại sinh
linh thì ăn chay có thể được xem là mộtphương pháp cụ
thể hữu hiệu nhất. Theo thống kê, một người dân Hoa Kỳ,
trong đó có chúng ta, kể từ lúc biết ăn thịt, lúc 5 tuổi,
cho đến lúc chết, lúc 75 tuổi, ăn cả thảy 3.640 con gà.
Tổng số người Hoa Kỳ ăn chay là 12,5 triệu người. Do đó
một bài toán đơn giản cho chúng ta biết 12 triệu rưỡi người
ăn chay đã cứu sống được trên 45 tỷ con gà, ấy là mới
nói riêng về gà!
Tưởng
cũng nên biết, trong thời đại ngày nay, tại các quốc gia
phát triển, việc giết hại thú vật để sản xuất thịt
cung cấp cho con người tiêu dùng là một loại kỹ nghệ mang
lại nhiều lợi nhuận. Các nhà tư bản sản xuất thịt tùy
thuộc yếu tố cung cầu của nền kinh tế thị trường mà
cho thú vật ra đời, nuôi chúng và làm thịt chúng. Nếu nhu
cầu đòi hỏi nhiều họ phải gia tăng sinh sản, làm cho chúng
lớn nhanh để giết thật nhiều. Ngược lại nếu nhu cầu
giảm, các nhà tư bản sẽ giảm cho ra đời những con vật
và do đó giảm sự giết hại. Rất rõ ràng, kẻ giết thú
vật, bao gồm các nhà tư bản, những đồ tể tại các lò
sát sinh, không phải giết cho chính họ ăn, mà là cho các siêu
thị đã đặt đơn mua từ sáu tháng trước. Nếu không có
người tiêu thụ thịt, chắc chắn sẽ không có các lò sát
sinh. Nếu giảm nhu cầu thịt, các nhà tư bản sẽ cho nhân
viên nghỉ việc, đóng cửa và chuyển hướng đầu tự. Do
đó nếu người nào ăn thịt, thì người ấy là những khách
tiêu thụ của thị trường và một khi xách giỏ đi chợ mua
thịt đã là ban lệnh hành quyết thú vật (order to kill)!
Theo
như chúng tôi được biết, một nhà đầu tư Mỹ gốc Việt
đã trình dự án thiết lập hai nhà hàng ăn nhanh Mc Donald tại
Saigon và Hà Nội từ ba năm nay, nhưng chưa được công ty Mac
Donald chấp thuận, không phải vì thủ tục hành chánh tại
Việt Nam, mà vì hai lý do: (1) lượng cầu chưa đủ nhiều,
và (2) hai bên Việt-Mỹ giằng co việc nuôi bò xẻ thịt.
Trong
lời tựa quyển sách "Luật Đại Thừa" John Blofeld - dịch
giả nổi tiếng , đã dịch nhiều kinh sách Đại thừa - viết
trong lời tựa của quyển "Luật Đại thừa" (Mahayàna vinaya)
do Tỳ khưu Yen Kiat biên soạn, rằng: "Trong thời điểm hiện
đại, đặc biệt thú vật ít khi được giết cho những cá
nhân; nhưng rõ ràng rằng, tất cả chúng ta thật sự có trách
nhiệm cho cái chết của chúng, vì những người đồ tể chỉ
đáp ứng thịt theo thị hiếu của chúng ta. Như vậy, trong
điều kiện hiện nay, hình như không hợp lý tí nào cho các
tu sĩ nói là họ có thể ăn thịt vì họ không biết việc
thú vật bị giết". Thật là rõ ràng, thế mà tác giả quyển
sách "Vấn Đề Ẩm Thực Trong Đạo Phật" cũng không đồng
ý và lại còn cho rằng "những người ăn chay sẽ không thoát
khỏi hậu quả và sự liên hệ của việc sát hại..." vì
phải giết những sâu trùng khi trồng trọt nông phẩm (tiết
mục 7). Chúng tôi xin thưa rằng, theo các nhà nghiên cứu khoa
học cho biết, kỹ nghệ sản xuất thịt bò Hoa Kỳ tiêu thụ
thực phẩm ngũ cốc nhiều hơn tổng số lượng tiêu thụ
của cả hai nước Ấn Độ và Trung Hoa (1). Cứ 100 kg chất
protein thực vật sản xuất được 6 kg thịt bò hay 9 kg thịt
heo hoặc 18 kg thịt gà, hay nói một cách khác cứ mỗi 10 kg
ngũ cốc cho súc vật ăn chỉ đem lại kết quả 1 kg thịt,
9 kg còn lại là chất thải, phần lớn là phân. Riêng tại
Hoa Kỳ, kể từ năm 1980 đã phải nhập cảng thêm thịt bò
từ các quốc gia Trung mỹ, làm cho các quốc gia này phải phá
hủy rừng. Rừng Amazone, một rừng nhiệt đới quý nhất thế
giới đã bị phá hủy gần 100 triệu mẫu để nuôi bò xuất
khẩu (2). Thịt bò nói riêng và súc vật nuôi để làm thức
ăn cho con người nói chung đã và đang hủy diệt môi sinh.
Các nhà khoa học cho biết cứ mỗi quarter pound thịt bò bạn
ăn là 55 square feet rừng nhiệt đới Trung Mỹ bị phá hủy
và giết không kể xiết là bao nhiêu côn trùng sâu bọ. (3)
Liên
Tâm
Cước
Chú:
1.Perleman,
M, Farming for Profit in a Hungry World;Capital and the Crisis Agriculture
1977.
2.Philip
M. Fearnside, Deforestation in Brazilian Amazonia, Cambridge University
Press 1990.
3.Rediscovering
Planet Earth, US News and World Reports, October 31, 1988.
